گزارش تصویری از موزه زیلو میبد

 

پایگاه خبری ایران بزرگ- گروه چند رسانه ای- موزه زیلو و پلاس میبد در مکان فرهنگی و تاریخی به نام کاروانسرای میبد که از جمله آثار به ثبت رسیده در فهرست آثار ملی کشور می باشد، به همت میراث فرهنگی استان یزد، پس از 5 سال مرمت در سال 81 بازگشایی شد.

در این موزه تخصصی زیلوهای موجود به دو گروه زیلوهای قدیمی و زیلوهای جدید تفکیک می شوند. تعداد زیلوهای قدیمی به 50 تخته می رسد. قدیمی ترین این زیلوها، زیلویی است متعلق به سال 808 مهی که توسط علی بیدی ابن حاجی میبدی با طرح محرابی و یا فنون خاصی نسبت به زیلوهای دیگر از سه رنگ آبی، سفید، قرمز بافته شده است و زیلوهای جدید نیز در سالهای اخیر و در کارگاهی که قسمتی از همین موزه می باشد و برای احیاء نگاره های زیلو افتتاح شده بافته شده اند.
 

اما موزه میبد از شرایط و امکانات مجهز برای حفظ زیلوها بی‌بهره است. به طوری که زیلوهای موزه میبد بدون محفظه ای رها شده اند. درحال حاضر نبود تجهیزات و حفاظت، زیلوهای میبد را تهدید می‌کند.
 

یکی از زیلو بافان میبدی به ایران بزرگ می گوید: زیلوهایی که در موزه میبد جای گرفته است بسیار بزرگ و وسیع است و نمی توان داخل محفظه ای شیشه ای قرار داد اما با استفاده از نرده های محافظ، می توان از آسیب های احتمالی آنها جلوگیری کرد.
 

 

زیلو از زیراندازها و بافته‌های روستایی ایران است که در مناطق گرم ایران به ویژه یزد و میبد بافته می‌شود و قدیمی‌ترین زیلوی یافت شده در ایران، زیلویی مسجد جامع میبد است که در سال 808 هجری قمری بافته شده است. این زیلو که بیش از 600 سال قدمت دارد در حدود 50% فرسوده شده است. هم اکنون این زیلو در موزه زیلوی میبد نگهداری می شود.
 

به جز زیلویی که قدیمی‌ترین زیلوی ایرانی به شمار می‌رود، زیلوهای منحصر به فرد و تاریخی دیگری نیز در اماکن متبرک میبد و دیگر مناطق گرم کشور یافت شده که از میان آنها می‌توان به زیلوهای موزه در خانقاه «بیداخوید» متعلق به 927 و 930 هجری قمری و تکه زیلوی مسجد شاه ولی تفت متعلق به 963 هجری قمری اشاره کرد.

 

زیلوبافی از صنایع دستی روستایی معمول در میبد است که تا چند سال قبل صدها خانوار از بافتن آن امرار معاش می‌‌کردند اما در حال حاضر تعداد اندکی از بافندگان سنتی این رشته در میبد باقی مانده اند.

 

 

 

 

زیلو در نقش و بافت شباهت بسیاری به حصیر دارد و همانند حصیر یکی از موارد استفاده آن در مساجد، مصلی و اماکن متبرکه است. کارشناسان احتمال می‌‌دهند که زیلو بافی تکامل شیوه بافت حصیر باشد یا اینکه بافندگان آن از شیوه بافت حصیر بهره برده اند. به هرحال زیلو از کهنترین فراورده‌های دست بافته است که دیرینگی آن را پیش از برآمدن اسلام می‌‌دانند.
 

مواد خام زیلو نخ و پنبه است که در سال‌های گذشته در محل کشت و توسط دستگاه‌های نخ ریسی دستی ریسیده می‌‌شد. این نخ در اصطلاح نخ رسمی نام داشت و زیلویی که با آن بافته می‌‌شد دارای ظرافت کمتری بود اما استحکم بیشتری داشت.
 

از دهه 40 به بعد، پس از تأسیس کارخانجات متعدد نخ ریسی در شهرستان یزد، استفاده از نخ‌های کارخانه‌ای رواج یافت. در گویش محلی تار و پود زیلو را تونه و پوکار می‌گویند. تونه نیازی به رنگ آمیزی ندارد ولی برای استحکام بیشتر باید تابیده شود.
 

برای بافت زیلو حداقل 2 نفر لازم است که یک نفر استاد و دیگری شاگرد یا پنجه زن است. کار استاد نقش انداختن و پود کشیدن است.

 

 

 

 

 

 

نمونه ای از زیلوهای پوسیده در موزه  

 

 

 

 

 

 

 

انواع شانه

 

چله کشی دار 

 

کاردوانی

 

 

 

 زیلوی مسجد جامع میبد، قدیمی ترین زیلوی بافته شده در ایران 

 

عشق آمدنی بود نه آموختنی

 

زیلو و گلیم نیز تفاوتهایی با هم دارند که اغلب مردم از این تفاوت ها آگاه نمی باشند. زیلو با زندگی جامعه کشاورزی و روستایی سازگاری دارد، زیرا تار و پود آن از پنبه است و گلیم با زندگی دامداری و شیوه تولید عشایر متناسب است.

 

مصالح گلیم بیشتر از پشم است و مناسب برای مناطق سردسیر و مصالح زیلو از نخ پنبه ای و مناسب برای مناطق گرمسیر است.

 

 

نسترن غلامی

پایگاه خبری ایران بزرگ ایران بزرگ میراث فرهنگی موزه زیلوی میبد میراث فرهنگی یزد

ارسال شده در مورخه : يكشنبه، 18 دي ماه، 1390 توسط rasane  

مرتبط باموضوع :

 

نام شما: [ کاربر جدید ]
نام شما (ضروری):
ایمیل شما (ضروری):
نظر:
کد امنیتی
	[ بازگشت ]